Tematyka zamówień publicznych jest niezwykle złożona. Tradycyjne tryby postępowań, takie jak przetarg nieograniczony czy negocjacje z ogłoszeniem, w wielu sytuacjach nie pozwalają w pełni uwzględnić potrzeb zamawiającego ani potencjału rynku. W takich przypadkach stosuje się dialog konkurencyjny oraz konsultacje rynkowe. Dialog konkurencyjny umożliwia zamawiającemu wspólną pracę z potencjalnymi wykonawcami nad rozwiązaniem skomplikowanego zamówienia, np. w projektach innowacyjnych lub dużych inwestycjach infrastrukturalnych. Konsultacje rynkowe z kolei pozwalają poznać możliwości rynku, zweryfikować dostępne technologie i przewidzieć ewentualne trudności, zanim ogłoszone zostanie postępowanie.
Podstawy prawne
Zarówno dialog konkurencyjny, jak i konsultacje rynkowe mają swoje podstawy w polskim Prawie zamówień publicznych (PZP) oraz w przepisach unijnych regulujących zamówienia publiczne. PZP wskazuje, w jakich sytuacjach możliwe jest zastosowanie dialogu konkurencyjnego, m.in. gdy zamawiający nie jest w stanie samodzielnie określić rozwiązań technicznych lub finansowych, które spełnią jego potrzeby. Konsultacje rynkowe nie stanowią osobnego trybu zamówienia, ale są dopuszczalne jako narzędzie przygotowawcze przed wszczęciem postępowania.
Główne cele stosowania obu instytucji to:
-
zwiększenie efektywności i trafności zamówień,
-
promowanie innowacyjnych rozwiązań,
-
lepsze dopasowanie wymagań do realnych możliwości wykonawców,
-
redukcja ryzyka nieudanych postępowań i sporów prawnych.
Z perspektywy zamawiającego, korzystanie z dialogu czy konsultacji pozwala lepiej zaplanować postępowanie, precyzyjnie określić kryteria wyboru i uniknąć późniejszych problemów wykonawczych. Z punktu widzenia wykonawcy, udział w tych procesach daje możliwość wczesnego przedstawienia swoich rozwiązań, wprowadzenia innowacji oraz przygotowania się do składania ofert w optymalnych warunkach.
Miejsce w zamówieniach publicznych
Chociaż zarówno dialog konkurencyjny, jak i konsultacje rynkowe mają na celu poprawę jakości zamówień publicznych, różnią się one zakresem, celem i formalnym charakterem.
-
Charakter procedury
-
Dialog konkurencyjny jest formalnym trybem zamówienia publicznego, regulowanym w Prawie zamówień publicznych, prowadzącym do wyboru wykonawcy i podpisania umowy.
-
Konsultacje rynkowe są narzędziem przygotowawczym i nie skutkują bezpośrednio wyborem wykonawcy ani zawarciem umowy.
-
-
Cel stosowania
-
Dialog konkurencyjny stosuje się w przypadku zamówień złożonych, gdzie zamawiający nie jest w stanie określić optymalnego rozwiązania bez współpracy z rynkiem.
-
Konsultacje rynkowe służą poznaniu rynku, weryfikacji technologii, budżetu i harmonogramu, a także minimalizacji ryzyk przed wszczęciem postępowania.
-
-
Etapy i formalności
-
Dialog wymaga określonego przebiegu: ogłoszenie, selekcja uczestników, prowadzenie dialogu, składanie ofert, wybór wykonawcy.
-
Konsultacje mają luźniejszą formę i mogą przybierać różne postacie – spotkania, ankiety, zapytania – przy zachowaniu przejrzystości i równego traktowania.
-
Zależności między procedurami
Konsultacje rynkowe często stanowią etap przygotowawczy do dialogu konkurencyjnego lub innego postępowania zamówieniowego. Dzięki nim zamawiający może:
-
precyzyjniej określić wymagania i kryteria wyboru,
-
zidentyfikować potencjalnych wykonawców, którzy będą w stanie zaoferować innowacyjne lub dopasowane rozwiązania,
-
zmniejszyć ryzyko konieczności modyfikacji postępowania w trakcie jego trwania.
Korzyści dla stron
Dobrze przeprowadzone konsultacje i dialog konkurencyjny pozwalają zamawiającemu osiągnąć wyższy poziom trafności i jakości zamówienia, a wykonawcy dają możliwość aktywnego wpływu na kształt zamówienia i wprowadzenia innowacyjnych rozwiązań. Dzięki temu obie strony mogą uniknąć późniejszych sporów, nieporozumień i odrzucenia ofert.
Szkolenia
Zarówno dialog konkurencyjny, jak i konsultacje rynkowe można poznać w ramach specjalistycznych szkoleń z zamówień publicznych. Takie szkolenia przekazują wiedzę zarówno o podstawach prawnych, jak i o praktycznym zastosowaniu tych rozwiązań w postępowaniach przetargowych.
Rewolucyjne zmiany i aktualne problemy wykonawców w zamówieniach publicznych w 2026
- już od 1 099 zł
- od 1 099 zł
Dla zamawiających udział w szkoleniu pozwala lepiej przygotować procedury, zrozumieć ryzyka i wypracować skuteczne kryteria wyboru ofert. Dla wykonawców szkolenia umożliwiają poznanie zasad uczestnictwa, skuteczniejsze przedstawienie swoich rozwiązań i lepsze przygotowanie ofert. W obu przypadkach wiedza zdobyta w praktyczny sposób zwiększa efektywność, przejrzystość i konkurencyjność procesu zamówień publicznych.
Dialog konkurencyjny – definicja, istota i przebieg procedury
Dialog konkurencyjny to specjalny tryb udzielania zamówień publicznych, który stosuje się w sytuacjach szczególnie złożonych – gdy zamawiający nie jest w stanie samodzielnie określić najkorzystniejszego rozwiązania ani dokładnych wymagań technicznych czy finansowych. Procedura ta umożliwia prowadzenie merytorycznych rozmów z wybranymi wykonawcami w celu wypracowania najlepszego rozwiązania przed złożeniem ostatecznych ofert.
Etapy dialogu konkurencyjnego
-
Ogłoszenie postępowania – zamawiający publikuje ogłoszenie i zaprasza potencjalnych wykonawców do udziału w dialogu.
-
Selekcja uczestników – spośród zgłoszeń wybiera się wykonawców spełniających kryteria kwalifikacyjne.
-
Prowadzenie dialogu – zamawiający dyskutuje z wybranymi wykonawcami nad możliwymi rozwiązaniami technicznymi, finansowymi i organizacyjnymi. W tym etapie strony mogą wymieniać informacje, które nie są jeszcze częścią formalnej oferty.
-
Składanie ofert ostatecznych – po zakończeniu dialogu wykonawcy składają swoje oferty, które są następnie oceniane według wcześniej ustalonych kryteriów.
-
Wybór najkorzystniejszej oferty – zamawiający dokonuje oceny ofert i podpisuje umowę z wybranym wykonawcą.
Korzyści i wskazówki dla zamawiającego
Dla zamawiającego dialog konkurencyjny jest narzędziem umożliwiającym:
-
doprecyzowanie wymagań w oparciu o rzeczywiste możliwości rynku,
-
ograniczenie ryzyka odrzucenia ofert lub sporów prawnych,
-
wypracowanie innowacyjnych rozwiązań, które mogłyby nie zostać uwzględnione w klasycznym przetargu.
Jednocześnie wymaga to starannego przygotowania – jasnego określenia celów dialogu, zespołu merytorycznego prowadzącego rozmowy oraz skrupulatnego dokumentowania całego procesu, aby zachować przejrzystość i równe traktowanie wykonawców.
Perspektywa wykonawcy
Dla wykonawcy udział w dialogu konkurencyjnym to szansa na:
-
przedstawienie swoich innowacyjnych rozwiązań i doświadczenia,
-
lepsze zrozumienie potrzeb zamawiającego i dostosowanie oferty do jego oczekiwań,
-
wcześniejsze przygotowanie się do złożenia ostatecznej oferty w sposób konkurencyjny.
Ważne jest przy tym zabezpieczenie własnego know-how i poufnych informacji oraz aktywne uczestnictwo w dialogu, tak aby w pełni wykorzystać możliwość współtworzenia zamówienia.
Konsultacje rynkowe – przygotowanie do postępowania z udziałem rynku
Konsultacje rynkowe to proces, który pozwala zamawiającemu na wstępne poznanie możliwości rynku przed ogłoszeniem postępowania. W odróżnieniu od dialogu konkurencyjnego, konsultacje nie są odrębnym trybem zamówienia, lecz narzędziem przygotowawczym, którego celem jest lepsze dopasowanie wymagań do realnych możliwości wykonawców.
Cel i funkcje konsultacji rynkowych
Konsultacje rynkowe służą przede wszystkim:
-
identyfikacji dostępnych technologii i rozwiązań,
-
weryfikacji realności harmonogramu i budżetu zamówienia,
-
rozpoznaniu potencjalnych ryzyk i trudności w realizacji zamówienia,
-
stworzeniu warunków do późniejszego bardziej konkurencyjnego postępowania.
Przebieg konsultacji
Proces konsultacji może przybierać różne formy:
-
spotkania warsztatowe z potencjalnymi wykonawcami,
-
wysyłanie ankiet lub zapytań rynkowych,
-
badania opinii i analizowanie ofert dostępnych na rynku.
Zamawiający powinien pamiętać o zachowaniu przejrzystości i równego traktowania wszystkich uczestników – nawet w fazie przygotowawczej, aby nie faworyzować żadnego wykonawcy. Dokumentowanie wyników konsultacji jest kluczowe, gdyż później może służyć jako podstawa dla ustalania wymagań w postępowaniu głównym.
Wskazówki dla zamawiającego
Dobrze przeprowadzone konsultacje pozwalają:
-
zweryfikować realistyczność wymagań i kryteriów wyboru,
-
zminimalizować ryzyko odrzucenia ofert z powodu nieprecyzyjnych wymagań,
-
włączyć elementy innowacyjne lub lepiej dopasowane do rynku rozwiązania.
Perspektywa wykonawcy
Dla wykonawców konsultacje rynkowe są okazją do:
-
wczesnego poznania planów zamawiającego i oczekiwań wobec rynku,
-
przedstawienia swoich kompetencji i potencjalnych rozwiązań,
-
przygotowania bardziej konkurencyjnej oferty, gdy postępowanie zostanie wszczęte.
Ważne jest przy tym aktywne uczestnictwo i precyzyjne przedstawienie własnych możliwości oraz ograniczeń, przy zachowaniu zasad poufności i równego traktowania pozostałych uczestników konsultacji.
Podsumowanie
Zarówno dialog konkurencyjny, jak i konsultacje rynkowe stanowią nowoczesne narzędzia, które pozwalają zwiększyć efektywność, innowacyjność i trafność zamówień publicznych. Stosowane właściwie, umożliwiają zamawiającemu lepsze dopasowanie wymagań do realnych możliwości rynku oraz ograniczenie ryzyka nieudanych postępowań.
Dla zamawiających kluczowe jest staranne przygotowanie procedury: jasne określenie celów, transparentne prowadzenie dialogu lub konsultacji oraz skrupulatne dokumentowanie wszystkich etapów. Dzięki temu można skutecznie wykorzystać potencjał rynku i wprowadzić innowacyjne rozwiązania, minimalizując ryzyko sporów lub odrzucenia ofert.
Dla wykonawców udział w konsultacjach i dialogu daje szansę na wcześniejsze poznanie potrzeb zamawiającego, przedstawienie innowacyjnych propozycji i lepsze przygotowanie się do złożenia konkurencyjnej oferty. Jednocześnie wymaga to aktywnego uczestnictwa, zabezpieczenia własnego know-how oraz przestrzegania zasad równego traktowania pozostałych uczestników.
W efekcie, stosowanie dialogu konkurencyjnego i konsultacji rynkowych sprzyja budowaniu dojrzałej kultury zamówień publicznych, w której współpraca między zamawiającymi a wykonawcami prowadzi do bardziej trafnych, innowacyjnych i wartościowych realizacji.
