Radosław Skrzynecki

Model Coso – czym jest i jakie korzyści przynosi organizacjom?

Zarządzanie ryzykiem i kontrola wewnętrzna odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu stabilności i sukcesu organizacji. Rosnące wymagania regulacyjne, technologiczne i rynkowe sprawiają, że przedsiębiorstwa muszą przyjmować coraz bardziej zaawansowane podejścia do identyfikacji i zarządzania ryzykiem. Jednym z najbardziej uznanych i szeroko stosowanych narzędzi w tej dziedzinie jest model COSO.

Model Coso

Model COSO to kompleksowe ramy, które pomagają organizacjom skutecznie zarządzać ryzykiem oraz wdrażać systemy kontroli wewnętrznej, zapewniając tym samym osiągnięcie strategicznych celów. Od momentu jego pierwszej publikacji w 1992 roku, COSO stał się fundamentem dla wielu przedsiębiorstw dążących do poprawy swojej efektywności operacyjnej, zwiększenia przejrzystości działań oraz zgodności z regulacjami prawnymi.

W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej, czym dokładnie jest model COSO, jakie są jego kluczowe komponenty oraz jakie korzyści przynosi jego wdrożenie w organizacjach. Poprzez zrozumienie zasad i korzyści płynących z zastosowania COSO, menedżerowie i specjaliści ds. zarządzania ryzykiem będą mogli lepiej przygotować swoje organizacje do stawienia czoła współczesnym wyzwaniom i osiągnięcia długoterminowego sukcesu.

Co to jest model Coso?

Model COSO (ang. COSO framework) to systematyczne podejście do zarządzania ryzykiem i kontroli wewnętrznej, opracowane przez Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO). Główne cele modelu to poprawa jakości zarządzania organizacjami poprzez zintegrowane podejście do zarządzania ryzykiem, kontroli wewnętrznej oraz procesów zarządzania.

Model COSO składa się z pięciu kluczowych komponentów:

1. Środowisko kontroli (Control Environment): Obejmuje standardy, procesy i struktury, które stanowią fundament dla wdrażania skutecznych kontroli wewnętrznych w organizacji. Elementy te definiują ogólne podejście organizacji do zarządzania ryzykiem oraz ustanawiają oczekiwania dotyczące etycznego zachowania i integralności.

2. Ocena ryzyka (Risk Assessment): Proces identyfikacji i analizy ryzyk, które mogą wpłynąć na osiągnięcie celów organizacji. Ocena ryzyka pozwala na określenie, które ryzyka są najważniejsze i wymagają szczególnej uwagi oraz jakie środki kontrolne należy wdrożyć.

3. Działania kontrolne (Control Activities): Polityki i procedury, które pomagają zapewnić, że ryzyka są zarządzane zgodnie z ustalonymi poziomami tolerancji ryzyka. Działania kontrolne mogą obejmować zarówno prewencyjne, jak i wykrywające mechanizmy kontroli.

4. Informacja i komunikacja (Information and Communication): Skuteczna wymiana informacji zarówno wewnątrz organizacji, jak i na zewnątrz, aby wszyscy interesariusze byli świadomi swoich ról i odpowiedzialności oraz aby informacje były odpowiednie, dokładne i dostępne na czas.

5. Monitorowanie (Monitoring Activities): Ciągły proces oceny jakości funkcjonowania systemu kontroli wewnętrznej. Monitorowanie może obejmować zarówno regularne, jak i ad hoc oceny oraz działania korygujące w odpowiedzi na identyfikowane problemy.

Czym różnią się Coso I, Coso II oraz Coso 2013?

COSO I i COSO II to dwie wersje modelu ramowego opracowanego przez Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO), służącego do zarządzania ryzykiem i kontrolą wewnętrzną w organizacjach. Istnieje kilka kluczowych różnic między nimi.

COSO I (1992) - COSO I, oficjalnie zatytułowany "Internal Control – Integrated Framework", został opublikowany w 1992 roku i koncentrował się głównie na kontroli wewnętrznej. Składał się z pięciu komponentów, które organizacje powinny wdrożyć, aby zapewnić skuteczną kontrolę wewnętrzną:

  • Środowisko kontroli (Control Environment)
  • Ocena ryzyka (Risk Assessment)
  • Działania kontrolne (Control Activities)
  • Informacja i komunikacja (Information and Communication)
  • Monitorowanie (Monitoring Activities)

COSO II (2004) - COSO II, oficjalnie zatytułowany "Enterprise Risk Management – Integrated Framework", został opublikowany w 2004 roku i rozszerzył zakres modelu, wprowadzając podejście do zarządzania ryzykiem na poziomie przedsiębiorstwa (ERM). COSO II zawiera osiem komponentów:

  • Środowisko wewnętrzne (Internal Environment) - Odnosi się do kultury organizacyjnej, etyki oraz klimatu zarządzania ryzykiem.
  • Ustalanie celów (Objective Setting) - Definiowanie celów strategicznych, operacyjnych, raportowania i zgodności.
  • Identyfikacja zdarzeń (Event Identification) - Proces identyfikacji potencjalnych zdarzeń, które mogą wpłynąć na realizację celów.
  • Ocena ryzyka (Risk Assessment) - Ocena ryzyka w kontekście prawdopodobieństwa i wpływu.
  • Reakcja na ryzyko (Risk Response) - Decyzje dotyczące sposobu radzenia sobie z ryzykiem, w tym unikanie, akceptowanie, zmniejszanie i dzielenie ryzyka.
  • Działania kontrolne (Control Activities) - Polityki i procedury wdrażane w celu zarządzania ryzykiem.
  • Informacja i komunikacja (Information and Communication) - Skuteczna wymiana informacji na temat ryzyka w organizacji.
  • Monitorowanie (Monitoring) - Ciągły proces monitorowania i oceny efektywności zarządzania ryzykiem.

Kluczowe różnice

Zakres: COSO I skupia się głównie na kontroli wewnętrznej, gdy COSO II rozszerza zakres na zarządzanie ryzykiem na poziomie całego przedsiębiorstwa (ERM).

Komponenty: COSO I zawiera pięć komponentów, gdy w II jest osiem komponentów, w tym nowe elementy takie jak środowisko wewnętrzne, ustalanie celów i identyfikacja zdarzeń.

Podejście do ryzyka: COSO I ocenia ryzyko głównie w kontekście kontroli wewnętrznej, gdy COSO II integruje zarządzanie ryzykiem z ustalaniem celów strategicznych i operacyjnych, umożliwiając kompleksowe podejście do zarządzania ryzykiem.

Orientacja na cele: COSO I koncentruje się na celach związanych z kontrolą wewnętrzną, a II uwzględnia szeroki zakres celów strategicznych, operacyjnych, raportowania i zgodności.

Aktualizacje i zmiany

COSO II był rozwinięciem i rozszerzeniem COSO I, mającym na celu bardziej kompleksowe podejście do zarządzania ryzykiem. W 2013 roku COSO zaktualizowało swoje ramy kontrolne (nie jest to COSO III, ale jedynie rewizja COSO), wprowadzając zmiany mające na celu uwzględnienie współczesnych wyzwań biznesowych, technologicznych i regulacyjnych. Wersja ta jest znana jako "COSO 2013" i wprowadza większy nacisk na zintegrowane podejście do zarządzania ryzykiem oraz spójność z innymi międzynarodowymi standardami zarządzania ryzykiem.

7 powodów, dla których warto zarządzać ryzykiem w oparciu o model Coso

Wdrożenie zarządzania ryzykiem w oparciu o model COSO przynosi cały szereg korzyści dla organizacji. Warto poznać siedem głównych powodów, dla których zintegrowane zarządzanie ryzykiem warte jest wdrożenia.

  1. Poprawa efektywności zarządzania
    1. Struktura i systematyka: COSO zapewnia zintegrowaną, ustrukturyzowaną metodologię zarządzania ryzykiem i kontrolą wewnętrzną, co pomaga organizacji lepiej zarządzać swoimi procesami i zasobami.
    2. Decyzje oparte na danych: Regularna ocena ryzyka pozwala podejmować bardziej świadome i oparte na danych decyzje, minimalizując ryzyko podejmowania błędnych działań.
  2. Zwiększenie wiarygodności i zaufania interesariuszy
    1. Transparentność: Stosowanie uznanego modelu zwiększa przejrzystość działań organizacji, co buduje zaufanie wśród inwestorów, klientów, partnerów biznesowych i regulatorów.
    2. Zgodność z regulacjami: Wdrożenie COSO pomaga spełniać wymogi regulacyjne i standardy branżowe, co jest szczególnie istotne w sektorach takich jak finanse, ubezpieczenia czy energetyka, gdzie compliance ma coraz większe znaczenie.
  3. Redukcja ryzyka
    1. Identyfikacja i ocena ryzyka: Model COSO umożliwia systematyczną identyfikację i ocenę ryzyk, co pozwala na wdrożenie odpowiednich środków zaradczych przed ich materializacją.
    2. Reakcja na ryzyko: Zintegrowane podejście do zarządzania ryzykiem pozwala na lepszą reakcję na zagrożenia oraz efektywne alokowanie zasobów w celu ich minimalizacji.
  4. Ochrona wartości organizacji
    1. Ochrona aktywów: Skuteczne zarządzanie ryzykiem pomaga chronić zasoby i aktywa organizacji przed różnymi zagrożeniami, takimi jak straty finansowe, uszkodzenia reputacji czy problemy operacyjne.
    2. Zwiększenie wartości dla interesariuszy: Skuteczne zarządzanie ryzykiem może prowadzić do poprawy wyników finansowych i operacyjnych, co z kolei zwiększa wartość dla akcjonariuszy i innych interesariuszy.
  5. Wsparcie strategicznych celów
    1. Zgodność z celami strategicznymi: Model COSO II, zwłaszcza w kontekście zarządzania ryzykiem na poziomie przedsiębiorstwa (ERM), pomaga organizacji lepiej dostosować działania do strategicznych celów, co prowadzi do ich skuteczniejszej realizacji.
    2. Proaktywne podejście: Zamiast reaktywnego podejścia do problemów, COSO promuje proaktywne zarządzanie ryzykiem, co pozwala na wcześniejsze wykrywanie i adresowanie potencjalnych zagrożeń.
  6. Ciągłe doskonalenie
    1. Monitorowanie i raportowanie: COSO kładzie duży nacisk na ciągłe monitorowanie i raportowanie, co pozwala na regularne aktualizowanie strategii zarządzania ryzykiem i dostosowywanie jej do zmieniających się warunków.
    2. Uczenie się na błędach: Systematyczne podejście do analizy incydentów i niepowodzeń pozwala na wyciąganie wniosków i unikanie podobnych problemów w przyszłości.
  7. Integracja zarządzania ryzykiem w całej organizacji
    1. Holistyczne podejście: COSO promuje zintegrowane podejście do zarządzania ryzykiem, obejmujące wszystkie działy i poziomy organizacji, co zapewnia spójność i skuteczność działań.
    2. Kultura zarządzania ryzykiem: Wdrożenie COSO pomaga budować kulturę zarządzania ryzykiem w organizacji, w której wszyscy pracownicy są świadomi ryzyk i odpowiedzialni za ich zarządzanie.

Podsumowanie

Wdrożenie zarządzania ryzykiem w oparciu o model COSO przynosi liczne korzyści, od poprawy efektywności zarządzania po zwiększenie zaufania interesariuszy i ochronę wartości organizacji. Jest to kompleksowe podejście, które pomaga organizacjom lepiej zarządzać ryzykiem i osiągać swoje strategiczne cele. Model Coso (Coso fremework) staje się standardem zintegrowanego zarządzania ryzykiem w wielu organizacjach o globalnej skali działania.

Radosław Skrzynecki

Radosław Skrzynecki

Redaktor Eventis.pl

Posiadam wieloletnie doświadczenie redaktorskie w obszarach prawa, zarządzania strategicznego, kontroli jakości oraz ochrony środowiska. Skupiam się głównie na wyzwaniach branż takich jak budownictwo, przemysł i produkcja, motoryzacja oraz TSL. W swoich artykułach staram się w sposób prosty pisać o nawet najbardziej złożonych kwestiach, które mają wpływ na działanie firm w powyższych sektorach i obszarach.

Polecane wydarzenia

J.G.Training

Ryzyko celne w przedsiębiorstwie. Praktyczne metody zarządzania ryzykiem celnym

  • już od 1 690 zł
  • od 1 690 zł
Zapisz się
J.G.Training

Kontrola zarządcza i zarządzanie ryzykiem w instytucji publicznej - aspekty praktyczne

  • już od 1 490 zł
  • od 1 490 zł
Zapisz się

Zarządzanie Ryzykiem, Jakością i Zamówieniami

  • już od 1 750 zł
  • od 1 750 zł
Zapisz się
J.G.Training

ESG w przedsiębiorstwie - koncepcja zrównoważonego rozwoju w strategii organizacji. Ryzyko ESG - jak nim zarządzać.

  • już od 1 990 zł
  • od 1 990 zł
Zapisz się

Ostatnie artykuły

Sygnalista i ochrona sygnalistów - kto to jest sygnalista i jakiej ochronie podlega?
9 lipca 2024
Sygnalista i ochrona sygnalistów - kto to jest sygnalista i jakiej ochronie podlega?

Dyrektywa o sygnalistach nakłada szereg obowiązków z zakresu ochrony sygnalistów - zarówno na firmy, jak też urzędy, oświatę i inne jednostki publiczne. Dowiedz się kim jest sygnalista, na czym polega ochrona sygnalistów i jak ją wdrożyć?

Czytaj więcej
Kursy na kierownika oraz wychowawcę wypoczynku – dlaczego warto?
5 lipca 2024
Kursy na kierownika oraz wychowawcę wypoczynku – dlaczego warto?

Organizacja wypoczynku dla dzieci i młodzieży to zadanie wymagające odpowiedzialności, wiedzy i umiejętności. Kursy na kierownika i wychowawcę wypoczynku dostarczają tej wiedzy, a także pozwalają uzyskać certyfikat MEN.

Czytaj więcej
Rozwój zawodowy logopedów i pedagogów: wyzwania i możliwości doskonalenia
25 czerwca 2024
Rozwój zawodowy logopedów i pedagogów: wyzwania i możliwości doskonalenia

Edukacja profesjonalna logopedów i pedagogów jest kluczowym elementem zapewniającym wysoki poziom usług edukacyjnych i terapeutycznych. Jak dbać o swój rozwój zawodowy?

Czytaj więcej
Cechy nauczania języka angielskiego w szkole Novakid
19 czerwca 2024
Cechy nauczania języka angielskiego w szkole Novakid

Nauka języka angielskiego może być nie tylko skuteczna, ale też ciekawa i przyjemna. Warto jednak wybrać szkołę języka angielskiego, która przykłada szczególną uwagę do metodologii nauczania.

Czytaj więcej