Anna Gajewska

Zasady savoir-vivre – przy stole, w pracy, w biznesie

Francuski zwrot savoir-vivre to po prostu zbiór zasad dobrego zachowania. Savoir vivre ma zastosowanie w każdej dziedzinie naszego życia – od zachowania przy stole, poprzez relacje w sytuacjach towarzyskich, aż po ubiór, zachowania w miejscu pracy i sytuacjach biznesowych, a nawet w trakcie rozmowy telefonicznej czy internetowej korespondencji. Zasady savoir-vivre powinien znać każdy, kto chce budować trwałe i pozytywne relacje międzyludzkie.

Definicja savoir-vivre

Savoir-vivre pochodzi z języka francuskiego i składa się z dwóch czasowników. Savoir, czyli wiedzieć oraz vivre, a więc żyć. Łącznie słowa te tworzą zwrot „znajomość życia” lub „sztuka życia”. Savoir-vivre określany jest potocznie również jako ogłada, dobre maniery, kultura osobista, wychowanie, bon-ton, konwenans towarzyski, etykieta, znajomość obowiązujących zwyczajów i obyczajów, form towarzyskich i reguł grzeczności funkcjonujących w danej grupie społecznej.

W codziennym życiu mówimy że savoir-vivre to zestaw zasad dobrego zachowania, w tym między innymi:

  • zasad zachowania przy stole (nakrywanie i podawanie do stołu, sposoby jedzenia oraz picia),
  • zasad zachowania w relacjach z drugą osobą (w tym regulujących relacje damsko-męskie),
  • zasad prezentacji i ubioru stosownego do okazji (wygląd, prezencja, higiena, dress code),
  • zasad zachowania w różnych sytuacjach towarzyskich (np. na przyjęciu, w restauracji, w teatrze i operze),
  • zasad zachowania w pracy oraz w sytuacjach biznesowych,
  • zasad zachowania w komunikacji, zarówno bezpośredniej, telefonicznej czy internetowej.

Tak szerokie oddziaływanie savoir-vivre sprawia, że często mówimy o savoir-vivre internetowym (tzw. netykieta), politycznym, towarzyskim czy też biznesowym. Warto również zdawać sobie sprawę, że zasady savoir-vivre są zmienne w czasie oraz różne w zależności od szerokości geograficznej i kultury. Coś co mieści się w kanonie dobrych zasad w Polsce, nie koniecznie musi takie być w innym kraju świata. Znajomość międzykulturowych zasad określana jest mianem cross-cultural savoir-vivre i pomaga odpowiednio zachować się i uniknąć popełnienia gafy w towarzystwie. Warto wreszcie zwrócić uwagę na poprawną pisownię terminu savoir-vivre, gdyż często przez osoby nieuważne jest on błędnie zapisywany jako "savuar vivre" lub "savior vivre". Rówież pisownia "savoir vivre", a więc bez myślnika nie uchodzi za w pełni poprawną.

Savoir-vivre

Krótka historia savoir-vivre

Zwrot savoir-vivre pochodzi z języka francuskiego, jednakże zasady dobrego zachowania powstały znacznie wcześniej i w mniej lub bardziej sformalizowanej formie istnieją od czasu powstania pierwszych cywilizacji.

Okresem i miejscem, w którym zasady savoir-vivre i etykiety uległy silnemu upowszechnieniu jest starożytna Grecja, gdzie wykształcił się złożony system ceremoniałów, zasad społecznego postępowania, a wiele z nich doczekało się utrwalenia w literaturze i było przekazywanych w trakcie procesu wychowywania.

Średniowiecze to niestety okres znacznej zapaści savoir-vivre w Europie. Zasady dobrego wychowania były jednak silnie obecne w kulturze arabskiej, a także w Chinach.

W Europie zasady savoir-vivre wróciły do łask w renesansie i rozwijały się silnie w kolejnych wiekach, aby pozostać z nami do dzisiaj. Oczywiście reguły savoir-vivre ulegają stałym zmianom i dzisiaj nie są tak sztywne jak jeszcze kilkadziesiąt lat temu, zmianom ulega zarówno savoir-vivre w pracy, jak i przy stole.

Zasady savoir-vivre

Zanim omówimy zasady współczesnego savoir-vivre warto przypomnieć, że nadrzędną i najważniejszą zasadą etykiety i dobrego wychowania, czy to w życiu prywatnym, polityce czy biznesie jest szacunek. Szacunek dla innych osób powinniśmy zachowywać bez względu na różnice w poglądach, wyglądzie, religii, pochodzeniu, orientacji seksualnej, wykształceniu czy statusie społecznym. Powinniśmy traktować każdą osobę w taki sposób jak sami chcielibyśmy być traktowani.

Zasady savoir-vivre przy stole

O zasadach zachowania przy stole napisano wiele książek. Są one niezwykle obszerne i różnią się w zależności od okazji. Inne zasady obowiązują przy stole rodzinnym, a inne w trakcie oficjalnej kolacji. Zasady savoir-vivre przy stole określają między innymi ułożenie sztućców, nakrycie stołu, serwowanie potraw i napojów czy też reguły usadzania przy stole oraz zachowania w trakcie posiłków. W naszym artykule wspomnimy więc jedynie wybrane i najważniejsze zasady savoir-vivre przy stole, które są jednocześnie bardzo uniwersalne i pozwalają poprawnie zachować się w większości sytuacji związanych ze spożywaniem posiłków:

  • przy stole siedzimy prosto, z plecami opartymi o krzesło, nie powinniśmy zakładać nogi na nogę,
  • na stole trzymamy tylko dłonie, nie opieramy łokci o brzeg stołu,
  • przed posiłkiem na kolanach powinniśmy położyć serwetkę, a po posiłku złożyć ją i odłożyć po prawej stronie talerza,
  • na sztućce nabieramy małe porcje pożywienia i kierujemy je wprost do ust, nie pijemy łapczywie i szybko,
  • w trakcie posiłku nie powinniśmy nadmiernie rozmawiać, a jeśli już to ściszonym głosem oraz absolutnie nie w chwilach, gdy jeszcze przeżuwamy, na rozmówców warto wybierać osoby siedzące w bezpośrednim sąsiedztwie,
  • nie powinniśmy również odchodzić od stołu w trakcie posiłku, a sygnał zakończenia posiłku zawsze daje gospodarz czy też zapraszający,
  • spożywając alkohol dbamy o umiar, kieliszki do wina trzymamy za nóżkę (zwłaszcza w przypadku szampana i białego wina), a w trakcie jego nalewania nie podnosimy do góry lecz pozostawiamy na stole.
Zasady savoir-vivre w ubiorze

Najważniejszą zasadą dobrego ubioru jest schludność oraz dopasowanie go do okoliczności. Inaczej ubierzemy się do pracy, a inaczej idąc na przyjęcie okolicznościowe czy do opery. Kilka podstawowych zasad savoir-vivre dotyczących ubioru:

  • nasz ubiór bezwzględnie powinien być schludny, czysty, pozbawiony jakichkolwiek zapachów, a także mankamentów takich jak rozdarcia, urwane guziki itp.
  • w miejscach kultu religijnego oraz w okazjach oficjalnych unikać należy strojów odkrywających ciało, w tym wszelkiego typu krótkich spodni itp.
  • strój powinien być dostosowany do pory dnia, jedną z powszechnie stosowanych zasad jest wybieranie ciemnych, stonowanych kolorów na okazje wieczorowe,
  • dopuszczalny sposób ubioru ulega znacznym zmiano w ostatnich latach, jeśli mamy wątpliwości jak się ubrać możemy skorzystać z uniwersalnych zasad, które mówią że w przypadku kobiet i oficjalnych sytuacji obowiązującym strojem jest biała koszula, marynarka, spódniczka kończąca się w okolicy kolana, buty z zakrytymi malcami, a także unikanie krzykliwego makijażu, dużych dekoltów, nadmiernej biżuterii, tipsów oraz przesadnie licznych dodatków; w przypadku panów obowiązującym strojem jest koszula z długim rękawem, krawat, marynarka i spodnie o dopasowanym kroju i w tym samym kolorze, pantofle i długie skarpety oraz koniecznie pasek do spodni.
Zasady savoir-vivre w trakcie okazji towarzyskich i oficjalnych

Organizując bądź uczestnicząc w oficjalnych spotkaniach powinniśmy zwrócić uwagę na kilka zasad:

  • zaproszenia powinniśmy kierować na minimum 2 tygodnie przed planowaną datą spotkania, zdradzając również z jakiej okazji organizujemy spotkanie oraz na którą godzinę zapraszamy,
  • gości powinien witać gospodarz, wskazując miejsce na pozostawienie okrycia,
  • o ewentualnym oprowadzeniu po mieszkaniu czy miejscu spotkania decyduje gospodarz,
  • jako gość warto podziękować za zaproszenie, niedopuszczalne jest krytykowanie wystroju czy sposobu organizacji spotkania,
  • w trakcie rozmowy powinniśmy utrzymywać kontakt wzrokowy, warto unikać zbędnej i nadmiernej gestykulacji oraz mimiki twarzy, a uznanie wyrażać na przykład uśmiechem,
  • całowanie kobiet w rękę aktualnie nie mieści się w kanonie dobrego wychowania i w wielu krajach odczytywane jest jako naruszenie przestrzeni osobistej,
  • w trakcie oficjalnych wizyt w restauracji stroną płacącą powinien być zapraszający bez względu na płeć.
Zasady savoir-vivre podczas powitania i przedstawiania

Zasady dobrego wychowania mają szczególne znaczenie w trakcie spotykania i poznawania nowych osób, jak też w trakcie powitania. Oto 10 zasad savoir-vivre obowiązujących w trakcie powitania i przedstawiania:

  • jako pierwsza dłoń mężczyźnie podaje kobieta, która może też wybrać inny sposób powitania, na przykład skinieniem głowy,
  • w przypadku osób różniących się wiekiem pierwsza dłoń wyciąga osoba starsza,
  • w trakcie spotkań biznesowych osoba na wyższym stanowisku pierwsza podaje dłoń,
  • w trakcie spotkań oficjalnych, takich jak spotkanie rekrutacyjne, gospodarz podaje pierwszy dłoń oraz przepuszcza gościa w drzwiach,
  • w trakcie przedstawiania dwóch osób mężczyznę przedstawiamy kobiecie,
  • w trakcie przedstawiania osób w trakcie spotkania biznesowego osobę stojącą niżej w hierarchii biznesowej przedstawiamy osobie stojącej wyżej,
  • w trakcie przedstwiania osób w okolicznościach prywatnych osobie młodszej przedstawiamy osobę starszą,
  • niezwykle ważne jest utrzymywanie kontaktu wzrokowego w trakcie powitania i przedstawiania,
  • uścisk dłoni powinien być zdecydowany i nie za długi,
  • pocałunek w policzek dopuszczalny jest tylko w przypadku osób dobrze znających się i przede wszystkim w sytuacjach prywatnych.
Zasady savoir-vivre w komunikacji telefonicznej, mailowej

Zasady dobrego wychowania obowiązują również w trakcie dzwonienia i w rozmowie telefoniczne, a nawet w korespondencji, w tym korespondencji mailowej. Oto kilka z najważniejszych zasad w komunikacji interpersonalnej:

  • dzwonienie w późnych godzinach wieczornych oraz wcześnie rano uznawane jest za nietakt,
  • osoba dzwoniąca obowiązkowo na początku powinna się przedstawić i powiedzieć w jakiej sprawie dzwoni,
  • w przypadku zerwania połączenia oddzwania osoba pierwotnie inicjująca połączenie,
  • również w korespondencji mailowej powinniśmy zacząć od przywitania się, a następnie krótkiego i rzeczowego wyjaśnienia powodów korespondencji,
  • wiadomość zawsze powinniśmy kończyć zwrotem grzecznościowym dostosowanym do poziomu zażyłości oraz stopką zawierającą nasze dane oraz informacje kontaktowe,
  • często stosowana obecnie forma "witam" na początku maila nie uchodzi za zgodną z etykieta, dlatego lepiej napisać "Szanowny Panie, Szanowna Pani lub Szanowni Państwo",
  • w mailach skierowanych do osób o wyższym poziomie zażyłości możemy stosować powitania takie jak "dzień dobry", "cześć" i "pozdrawiam" na końcu e-maila.
Savoir-vivre i etykieta w biznesie – szkolenia, kursy, warsztaty

Zasady savoir-vivre obowiązują również w życiu zawodowym, w pracy oraz w biznesie. Ich znajomość pomaga w uzyskaniu zatrudnienia, zbudowaniu pozycji zawodowej oraz awansie, a także w pozyskiwaniu kontrahentów, budowaniu trwałych relacji z klientami i współpracownikami. Zasady etykiety i savoir-vivre w biznesie zależne są również od kraju, w którym prowadzimy działalność. Z tego powodu niezwykle popularne są liczne szkolenia, kursy i praktyczne warsztaty z etykiety i savoir-vivre, które pozwalają zapoznać się z zasadami savoir-vivre obowiązującymi w kraju, w krajach europejskich, a także odległych kulturowo miejscach na świecie (np. w kulturze chińskiej, japońskiej, amerykańskiej czy arabskiej), gdzie polskie przedsiębiorstwa prowadzą działalność.

Listę szkoleń, kursów i warsztatów z savoir-vivre i etykiety w biznesie znaleźć można w naszej bazie szkoleń, gdzie zgromadziliśmy oferty szkoleń od kilkudziesięciu firm szkoleniowych specjalizujących się w tematyce etykiety i savoir-vivre w biznesie.

Jakie są zasady savoir-vivre w biznesie? Najważniejsze to między innymi:

  • w trakcie powitań, przedstawiania się oraz w przypadku przepuszczania w drzwiach o kolejności decyduje hierarchia, im ktoś w niej wyżej, tym wyższa pozycja w zakresie pierwszeństwa, bez względu na płeć osób spotykających się,
  • w trakcie spotkań w siedzibie klienta jednak, pierwszeństwo należne jest klientowi jako gospodarzowi,
  • w trakcie rozmowy rekrutacyjnej to rekruter przepuszcza kandydata w drzwiach bez względu na płeć,
  • we wszelkiej korespondencji biznesowej obowiązuje zasada przedstawiania się nie tylko z imienia i nazwiska, ale również stanowiskiem,
  • w trakcie spotkań biznesowych niezwykle ważne jest umożliwienie wypowiedzenia się i nie przerywanie w trakcie, nie powinniśmy również używać zwrotów takich jak "nie zgadzam się", "jesteś w błędzie" i tym podobnych, zastępując je zwrotami takimi jak "rozumiem, pozwolę sobie zwrócić uwagę na…", które pomagają zaprezentować odmienne opinie,
  • w oficjalnych spotkaniach starajmy się zachować odpowiedni „dress code”, adekwatny do standardów w danej branży czy środowisku zawodowym,
  • w codziennej pracy zawodowej niezwykle ważne jest zachowanie porządku w miejscu pracy, a także dotrzymywanie obietnic oraz informowanie od odstępstwach od ustaleń zanim one zaistnieją,
  • w rozmowie powinniśmy trzymać nerwy na wodzy, niedopuszczalne jest podnoszenie głosu czy używanie zwrotów, które mogą zostać odebrane jako brak szacunku,
  • uwagę zwrócić warto na swoje przyzwyczajenia i upodobania (np. zbyt głośnie rozmowy, upodobanie do potraw o intensywnym zapachu spożywanych w firmowej kuchni), tak aby nie kolidowały one z komfortem współpracowników.
Dlaczego warto przestrzegać zasad savoir vivre?

Dobre wychowanie w życiu codziennym może nam wiele dać i ułatwić nawiązywanie pozytywnych relacji międzyludzkich. Od zachowania reguł savoir vivre często zależy czy ludzie wokół nas będą traktować nas z powagą, przyjaznym nastawieniem i otwartością. Dobrym wychowaniem, okazywaniem szacunku oraz nienagannymi manierami możemy zaskarbić sobie sympatię i szacunek, które powinny być niezależne od naszego statusu społecznego czy zawodowego.

Wiedza jak się zachować powoduje, że czujemy się spokojniejsi i pewniejsi siebie, łatwiej czerpiemy satysfakcję z wydarzeń towarzyskich zdarzających w naszym życiu oraz możemy je wykorzystać do prezentacji własnej osoby i nawiązania cennych relacji. Osoby znające zasady savoir-vivre i umiejące je stosować w codziennym życiu są lepiej odbierane w środowisku i łatwiej im się żyje.

Anna Gajewska

Anna Gajewska

Redakcja Eventis.pl

Interesuję się przede wszystkim tematyką rozwoju osobistego i menedżerskiego. Piszę o efektywnej komunikacji, inteligencji emocjonalnej, asertywności, radzeniu sobie ze stresem, organizacji pracy własnej oraz innych umiejętnościach miękkich. W swoich artykułach zajmuję się również przywództwem i wyzwaniami w pracy menedżerskiej, od budowania zespołów, poprzez motywowanie pracowników, rozwiązywanie konfliktów, udzielanie informacji zwrotnej itp.

Polecane wydarzenia

Etykieta i savoir-vivre - jak budować wizerunek profesjonalisty i uniknąć biznesowego "faux pas"? Szkolenie stacjonarne oraz online.

  • już od 882 zł
  • od 882 zł
Zapisz się
J.G.Training

Savoir vivre, etykieta i budowanie relacji – szkolenie wizerunkowe

  • już od 940 zł
  • od 940 zł
Zapisz się
J.G.Training

Raport o oddziaływaniu na środowisko i karta informacyjna przedsięwzięcia – wymagania prawne, zasady dobrej praktyki, weryfikacja jakości dokumentów

  • już od 1 490 zł
  • od 1 490 zł
Zapisz się
KM Studio

Coaching jako narzędzie wspierania ludzi w rozwoju: zasady, techniki, zastosowanie

  • już od 1 500 zł
  • od 1 500 zł
Zapisz się

Ostatnie artykuły

Ajurweda: indyjski system medycyny naturalnej
17 maja 2024
Ajurweda: indyjski system medycyny naturalnej

Dowiedz się co to jest ajurweda, jakie są zasady ajurwedy oraz jakie korzyści dla zdrowia może przynieść życie w zgodzie z zasadami ajurwedy oraz praktykowanie zabiegów zalecanych przez ten naturalny system medycyny.

Czytaj więcej
Biznes i kariera na LinkedIn – dlaczego nie może Cię tam zabraknąć?
15 maja 2024
Biznes i kariera na LinkedIn – dlaczego nie może Cię tam zabraknąć?

Media społecznościowe są nieodłączną częścią budowania firmy oraz swojej pozycji zawodowej. Dowiedz się jak wykorzystać LinkedIn, największą platformę społecznościową dla profesjonalistów.

Czytaj więcej
Czym są kryptowaluty - Poradnik o walutach cyfrowych!
15 maja 2024
Czym są kryptowaluty - Poradnik o walutach cyfrowych!

Rozwój światowych rynków finansowych postępuje w bardzo szybkim tempie. Nieodłączną częścią tego rynku stały się też kryptowaluty, które mogą być ciekawym środkiem płatniczym oraz cechują się wysokim potencjałem do rozwoju.

Czytaj więcej
Brygadzista – kto to jest brygadzista, jaki ma zakres obowiązków i ile zarabia?
10 maja 2024
Brygadzista – kto to jest brygadzista, jaki ma zakres obowiązków i ile zarabia?

Brygadzista to popularne stanowisko w budownictwie czy produkcji. Dowiedz się kim jest brygadzista, na czym polega jego rola i jaki jest zakres obowiązków. Poznaj zarobki brygadzistów pracujących w różnych branżach w Polsce.

Czytaj więcej