Anna Gajewska

Zadania i funkcje administracji publicznej

Edytowany: 11.07.2021
Przewiń do bazy szkoleń i konferencji

Pojęcie administracji publicznej, choć jest znane każdemu z nas, ma niezwykle szeroki i trudny do jednoznacznego zdefiniowania zakres. Czym zatem dokładniej jest administracja publiczna? W jaki sposób można ją podzielić? Jakie są zasady jej działania oraz rola w funkcjonowaniu państwa? Oto, co warto wiedzieć na ten temat.

Administracja publiczna – niełatwa próba definicji

Istnieje wiele definicji administracji publicznej, które spoglądają na to pojęcie z różnych perspektyw – np. formalnoprawnej podmiotowej, a także przedmiotowej. I tak:

  • w ujęciu formalnoprawnym jest ona zespołem działań, które są realizowane na rzecz interesu publicznego przez rozmaite podmioty, w ramach określonych przepisami prawa,
  • w ujęciu podmiotowym uznaje się za nią ogół podmiotów, które odpowiadają za realizację zadań realizowanych w imię interesu publicznego,
  • w ujęciu przedmiotowym jest to działalność podejmowana przez państwo, której przedmiotem jest realizacja zadań i kompetencji z zakresu władzy wykonawczej.

Administrację publiczną można także zdefiniować jako działalność państwa, która nie ma charakteru ustawodawczego ani sądowniczego.

Historia administracji publicznej jest długa – choć wszystko zależy od perspektywy przyjętej przez badaczy. Przykładowo, jedno ze stanowisk mówi, że administracja publiczna w rozumieniu zbliżonym do współczesnego pojawiła się w czasach nowożytnych, kiedy miał miejsce intensywny rozwój monarchii absolutnych. Niemniej jednak, urzędnicy państwowi działali w różnych obszarach i z rozmaitym zakresem kompetencji już od czasów starożytnych, czego dowodów można szukać choćby w historii antycznego Rzymu. Ich działanie było jednak zwykłym zarządem krajem, nie zaś pełnieniem konkretnych zadań na rzecz interesu publicznego.

Jakie są organy administracji publicznej?

Organy administracji publicznej można podzielić na trzy główne grupy:

  1. administracja samorządowa – z dalszym podziałem na gminną, powiatową oraz wojewódzką. Jej zadaniem jest realizacja określonych zadań wykonawczych na ograniczonym terytorium (odpowiednio: gminy, powiatu, województwa) z myślą o zaspokojeniu potrzeb ludności je zamieszkującej;
  2. administracja rządowa – dzieli się na centralną (w jej skład wchodzą m.in. Prezes Rady Ministrów, Rada Ministrów, ministrowie i inne centralne organy administracyjne) oraz terenową (do tego grona zalicza się wojewodę oraz działające regionalnie służby);
  3. administracja państwowa – nie podlega rządowi, a działa od niego niezależnie. Do tej grupy zaliczają się takie instytucje jak choćby Najwyższa Izba Kontroli, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, Krajowa Rada Sądownictwa oraz Narodowy Bank Polski. Organami administracji państwowej są też Prezydent RP czy też Rzecznik Praw Obywatelskich.

Warto podkreślić, że rozdział na administrację rządową i samorządową oraz państwową jest charakterystyczną cechą państw demokratycznych. W systemach totalitarnych bardzo często funkcjonuje tzw. monizm administracyjny, oznaczający jej pełną centralizację i podporządkowanie wszystkich organów rządowi.

Jakie są funkcje administracji publicznej?

Kluczowymi funkcjami, jakie realizuje nowoczesna administracja publiczna, są:

  • ochrona porządku oraz ładu publicznego oraz zapewnienie bezpieczeństwa (zwłaszcza życia, zdrowia oraz mienia) – to funkcja porządkowo-reglamentacyjna,
  • świadczenie usług publicznych – to funkcja świadcząca. Chodzi o zaspokojenie potrzeb społecznych m.in. w obszarach: zapewnienia opieki medycznej, funkcjonowania policji czy regulacji rozwoju gospodarczego;
  • twórcze, samodzielne i kreatywne inicjatywy podejmowane z myślą o usprawnieniu funkcjonowania konkretnych obszarów działania państwa (np. związane z pozyskaniem funduszy unijnych) – to funkcja organizatorska;
  • wykonywanie przepisów prawa – to funkcja wykonawcza;
  • kontrola oraz nadzór nad obywatelami – funkcja kontrolno-nadzorcza,
  • opracowywanie prognoz oraz planów działania długofalowego – to funkcja planistyczna.

Gdy zaś chodzi o najważniejsze zadania, są nimi:

  • administracja porządkowo-reglamentacyjna (a zatem policyjna, skoncentrowana na utrzymaniu ładu),
  • wykonywanie niezbędnych obywatelom usług publicznych,
  • wykonywanie uprawnień właścicielskich (zarząd majątkiem publicznym, w ujęciu administracyjnym, gospodarczym oraz użyteczności publicznej),
  • zarządzanie rozwojem (wytyczanie długofalowej strategii działania i planowanie na skalę mikro i makro).

Są one oczywiście realizowane w odmiennym zakresie przez każdy z organów przynależnych do administracji publicznej.

Należy zwrócić także uwagę, że w realiach XXI wieku część zadań oraz funkcji przynależnych administracji publicznej jest cedowana również na organizacje pozarządowe. Obecnie kładzie się też duży nacisk na decentralizację administracji, co oznacza przekazywanie przez administrację centralną coraz większej odpowiedzialności tej działającej na skalę samorządową.

Rozwijanie skuteczności administracji publicznej

Sprawna administracja publiczna wymaga ciągłego rozwoju i pozyskiwania wiedzy o zmieniających się przepisach prawa, procedurach czy też technologiach, które mogą wspierać realizację celów stawianych przed administracją publiczną i urzędnikami. Stąd stale rosnące zainteresowanie kursami i szkoleniami dla urzędników, zarówno z rozwoju osobistego i umiejętności miękkich, interpersonalnych, jak i szkoleniami twardymi dotykającymi dziedzin takich jak prawo, normy czy systemy zarządzania. Kalendarz szkoleń i kursów dla urzędników i przedstawicieli administracji publicznej znajdziemy w serwisie Eventis.pl. Baza szkoleń i kursów dla urzędników ma na celu zebranie w jednym miejscu wszystkich ofert szkoleń, kursów i konferencji kierowanych do tego sektora działalności publicznej. Możliwość porównania programu zajęć, informacji o trenerach i osobach prowadzących zajęcia merytoryczne, a także zapoznania się z cenami szkoleń i kursów oferowanych przez różnych organizatorów, pozwala dokonać trafnego wyboru i dobrać szkolenie adekwatne do potrzeb szkoleniowych w danej instytucji czy na danym stanowisku. Zachęcamy do odwiedzenia bazy, zapoznania się z ofertami i dokonania rejestracji na wybrane szkolenie lub kurs z użyciem naszego bezpłatnego formularza rejestracji online.

Anna Gajewska

Anna Gajewska

Redaktor Eventis.pl

Interesuję się przede wszystkim tematyką rozwoju osobistego, budowania kompetencji z zakresu budowania zespołów, motywowania pracowników, efektywnej komunikacji, rozwoju inteligencji emocjonalnej i treningu asertywności, a także tematami radzenia sobie ze stresem w miejscu pracy, organizacją czasu pracy i pokrewnymi tematami.

Polecane wydarzenia