Umowy wydawnicze oraz prawne aspekty korzystania z instrumentów sztucznej inteligencji przez twórców - praktyczne zagadnienia

I. Kategorie umów w działalności wydawniczej i zasady ich prawnej kwalifikacji 
    1. W jakich przypadkach odpowiednia jest umowa o dzieło, a w jakich sytuacjach umowa o świadczenie usług/umowa zlecenia 
    2. Umowy na podstawie których wydawca nabywa wyłączne autorskie prawa majątkowe, a umowy uprawniające wydawcę do czasowej eksploatacji utworu 
    3. Umowy licencyjne negocjowane a licencje typu „akceptujesz warunki korzystania lub nie korzystasz z utworu" (licencje Creative Commons, open source, stockowe) 
    4. Umowy w zakresie tzw. licencji ustawowych - kiedy wydawca powinien je zawierać 
    5. Klauzule umowne w zakresie autorskich praw osobistych, w tym dotyczące oznaczeń autorskich utworu, ingerencji w treść i formę utworu oraz specyficznego celu eksploatacji utworów 
    6. Kiedy warto zawierać umowy o współpracy/umowy ramowe 
    7. Umowy dotyczące egzemplarzy utworów, w tym umowy z muzeami i innymi właścicielami eksponatów chronionych prawem autorskim 
    8. Ryzyko prawne związane z niewłaściwą kwalifikacją prawną umów 

II. Formułowanie, zawieranie i wykonywanie umów wydawniczych 

    1. Przedmiot umowy 
         a) Przedmiot zamówienia w umowach o dzieło 
               • Jakie dobra intelektualne potencjalnie mogą składać się na zamówione dzieło i jakie prawa wyłączne są z nimi związane 
               • Utwory i opracowania utworów, w tym przekłady i przeróbki 
               • Specyfikacja przedmiotu zamówienia w umowie wydawniczej - jej prawne znaczenie i rekomendacje w zakresie sposobu jej formułowania 
               • Jak prawidłowo określać w umowie utwór stanowiący przedmiot klauzul prawnoautorskich 
         b) Usługi w działalności wydawniczej, w tym m.in. redakcja, korekta tekstu, usługi fotograficzne, usługi graficzne i poligraficzne 

    2. Sztuczna inteligencja w działalności wydawniczej 
         a) Używanie aplikacji sztucznej inteligencji w ramach wykonania umów wydawniczych, w tym umów o dzieło lub umów o świadczenie usług zleconych przez wydawcę 
         b) Prawna kwalifikacja wytworów generatywnej sztucznej inteligencji 
         c) Ryzyka prawne związane z korzystaniem przez twórców z instrumentów AI, w tym wady prawne dzieł, naruszenie praw autorskich lub tajemnicy przedsiębiorstwa 
         d) Zabezpieczenia kontraktowe przed ryzykiem prawnym wynikającym z używania aplikacji AI - oświadczenia, kary umowne, odpowiedzialność odszkodowawcza twórców

    3. Strony umów prawnoautorskich 
         a) Kontrahent wydawcy - twórca, dysponent autorskich praw majątkowych do utworu, organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi 
         b) Jakie są skutki prawne śmierci uprawnionego do utworu dla zawartej z wydawcą umowy prawnoautorskiej 
         c) Jakie znaczenie ma przeniesienie przez kontrahenta autorskich praw majątkowych do utworu dla zawartej z wydawcą umowy prawnoautorskiej, w tym licencyjnej i sublicencyjnej 
         d) Zawieranie umów ze spadkobiercami twórcy 
         e) Umowy wydawcy z organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi 
         f) Oświadczenia dotyczące posiadania praw do utworów w umowach wydawniczych 
         g) Ryzyko prawne związane zawarciem przez wydawcę umowy z nieuprawnionym do utworu, w tym w przypadku licencji typu Creative Commons i licencji stockowych 
         h) Problematyka zabezpieczenia w umowach interesów wydawców na wypadek wad prawnych dzieł wydawniczych 

    4. Zawarcie i forma umów prawnoautorskich 
         a) Forma pisemna umów przenoszących autorskie prawa majątkowe i skutki prawne jej niedochowania, problem formy zamówień składanych na podstawie umów ramowych 
         b) Dopuszczalne formy umów licencyjnych, w tym licencji wyłącznych i niewyłącznych 
         c) Czy mailowa zgoda uprawnionego do utworu stanowi dla wydawcy podstawę prawną do korzystania z utworu, ryzyka po stronie wydawcy związane z tego typu zezwoleniami 
         d) Specyfika zawierania adhezyjnych umów licencyjnych, w tym licencji Creative Commons i licencji stockowych 

    5. Klauzule prawnoautorskie w umowach 
         a) Klauzule przenoszące autorskie prawa majątkowe i klauzule licencyjne 
         b) Pola eksploatacji utworów 
               • Czym są pola eksploatacji i jakie jest ich znaczenie w praktyce kontraktowej 
               • Kategorie pól eksploatacji adekwatne w odniesieniu do publikacji wydawanych drukiem i w formie cyfrowej 
               • Czy korzystanie z utworów w zakresie systemów sztucznej inteligencji stanowi odrębne pole eksploatacji wymagające uwzględnienia w umowach wydawniczych 
               • Obowiązek specyfikacji pól eksploatacji w umowach i skutki niedopełnienia go 
               • Czy jest możliwe zapewnienie sobie przez wydawcę nabycia autorskich praw majątkowych na polach eksploatacji nieznanych w chwili zawarcia umowy 
               • Pola eksploatacji a cele i zakres korzystania z utworów 
         c) Jak prawidłowo regulować w umowie kwestie dotyczące opracowań utworów 
         d) Czasowe i terytorialne aspekty licencji 
               • Licencje terminowe i bezterminowe oraz zasady ich wypowiadania 
               • Kwestia dopuszczalności umownego wyłączenia prawa wypowiedzenia licencji 
               • Terytorium eksploatacji utworów z uwzględnieniem problematyki korzystania z utworów w sieci internetowej 
         e) Sublicencja a cesja licencji - praktyczne rozróżnienie 
         f) Klauzule umowne dotyczące autorskich praw osobistych 

    6. Wynagrodzenie autorskie 
         a) Co obejmuje wynagrodzenie autorskie - tytuły prawne należności kontrahenta wydawcy 
         b) Kwestia dopuszczalności nieodpłatnych dyspozycji prawnoautorskich 
         c) Modele wynagrodzenia autorskiego 
         d) Zasady ustalania wysokości wynagrodzenia autorskiego z uwzględnieniem zasad określonych w dyrektywie PEiR UE nr 2019/790 w sprawie prawa autorskiego i praw pokrewnych na jednolitym rynku cyfrowym oraz nowelizacji prawa autorskiego 
               • Zasada odpowiedniego i proporcjonalnego wynagrodzenia 
               • Obowiązek przejrzystości, w tym objęte nim obowiązki informacyjne wydawców względem twórców dotyczące eksploatacji utworów 
               • Prawo twórcy do żądania od wydawcy dodatkowego wynagrodzenia autorskiego

III. Pytania i odpowiedzi