Transgraniczne przemieszczanie odpadów to ich przewóz między państwami, obejmujący przywóz, wywóz i tranzyt. Dotyczy zarówno odpadów niebezpiecznych, jak i surowców kierowanych do recyklingu, np. makulatury czy złomu. Przed transportem trzeba ustalić klasyfikację odpadów, sprawdzić dopuszczalność wysyłki i wybrać właściwą procedurę. Od 21 maja 2026 r. stosuje się zasadniczą część nowych przepisów unijnych, dlatego znajomość wcześniejszych zasad nie wystarcza do prawidłowego przygotowania dokumentacji.
Transgraniczne przemieszczanie odpadów – szkolenia dla przedsiębiorców
Szkolenie z transgranicznego przemieszczania odpadów pomaga przygotować firmę do organizacji transportów, współpracy z zagranicznymi odbiorcami i kontroli dokumentacji. Jest szczególnie przydatne dla specjalistów ochrony środowiska, pracowników firm recyklingowych, przewoźników oraz osób zajmujących się handlem odpadami.
Kompleksowe transgraniczne przemieszczanie odpadów zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/1157
- już od 1 390 zł
- od 1 390 zł
Wybierając szkolenie, sprawdź, czy program obejmuje:
-
rozporządzenie (UE) 2024/1157 i przepisy przejściowe;
-
klasyfikację odpadów oraz zieloną i bursztynową listę;
-
procedurę informowania, załącznik VII i umowy;
-
notyfikację, zgody organów i gwarancję finansową;
-
obsługę DIWASS oraz obowiązki związane z BDO;
-
analizę błędów i odpowiedzialność uczestników przemieszczania.
W Eventis.pl porównasz programy, terminy i ceny szkoleń dotyczących transgranicznego przemieszczania odpadów. Wybierz zajęcia odpowiadające rodzajom odpadów i kierunkom transportów obsługiwanych przez Twoją firmę. Sprawdź również szkolenia z gospodarki odpadami oraz szkolenia dotyczące ochrony środowiska.
Jakie jest obecne rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów?
Podstawowym aktem jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Weszło w życie 20 maja 2024 r., a zasadnicza część jego przepisów jest stosowana od 21 maja 2026 r. Zastępuje rozporządzenie (WE) nr 1013/2006, którego przepisy nadal mają zastosowanie w określonych sytuacjach przejściowych.
W Polsce znaczenie mają również ustawa z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Pierwsza reguluje m.in. kompetencje organów i sankcje, druga – obowiązki dotyczące gospodarowania odpadami, rejestracji i ewidencji w BDO. Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest polskim organem właściwym w sprawach międzynarodowego przemieszczania odpadów.
Transgraniczne przemieszczanie odpadów – zmiany w 2026 roku
Jedną z najważniejszych zmian jest elektroniczna wymiana dokumentów w DIWASS, czyli unijnym systemie obsługi przemieszczania odpadów. Nowe zgłoszenia wymagające zgody organów są obsługiwane w tym systemie. Niektóre przemieszczenia objęte wcześniejszymi zgłoszeniami pozostają na dotychczasowych zasadach – decydują warunki przepisów przejściowych.
Dla procedury informowania GIOŚ dopuścił okres przejściowy do 31 grudnia 2026 r. W tym czasie można stosować papierowe dokumenty poza DIWASS. Nadal wymagane są nowy wzór załącznika VII i umowa zgodna z rozporządzeniem 2024/1157. Według aktualnych wyjaśnień GIOŚ nie trzeba w tym okresie zgłaszać transportu dwa dni przed realizacją. Po jego zakończeniu przemieszczenia zielonej listy mają być obsługiwane w DIWASS.
Zmiany obejmują też eksport. Przykładowo od 21 listopada 2026 r. zaczyna obowiązywać zakaz wywozu odpadów tworzyw sztucznych o kodzie B3011 do państw spoza OECD, przewidziany do 21 maja 2029 r. Sama kwalifikacja odpadu do zielonej listy nie gwarantuje więc możliwości jego wywozu.
Zielona lista odpadów – kiedy obowiązuje procedura informowania?
Zielona lista to wykaz odpadów w załączniku III do rozporządzenia. Obejmuje określone rodzaje odpadów, np. złomu, papieru i szkła. Nie każdy odpad inny niż niebezpieczny należy do zielonej listy. Trzeba sprawdzić jego skład, poziom zanieczyszczenia i zgodność z opisem odpowiedniej pozycji wykazu.
W przypadku kwalifikujących się odpadów przeznaczonych do odzysku, przemieszczanych w UE w ilości przekraczającej 20 kg, zasadniczo stosuje się procedurę informowania z art. 18. Zanieczyszczenie odpadu lub skład mieszaniny mogą wykluczyć ten tryb. Przy przewozach poza UE trzeba dodatkowo sprawdzić ograniczenia dotyczące kraju i rodzaju odpadu.
Jaka jest procedura informowania przy transgranicznym przemieszczaniu odpadów?
Procedura informowania, nazywana uproszczoną, zasadniczo nie wymaga wcześniejszego uzyskania zgody organów. Wymaga jednak właściwej dokumentacji i spełnienia warunków prawnych.
Organizator przygotowuje załącznik VII, wskazując m.in. uczestników przemieszczania, odpady, ilość i operację odzysku. Zawiera też wymaganą umowę z odbiorcą; jeżeli odbiorca nie prowadzi instalacji odzysku, stroną umowy musi być również prowadzący tę instalację. Dokumentacja towarzyszy przemieszczaniu, a przyjęcie i odzysk odpadów wymagają odpowiednich potwierdzeń.
Załącznik VII nie zastępuje umowy, a faktura lub list przewozowy nie zastępują dokumentów wymaganych przez przepisy o przemieszczaniu odpadów.
Transgraniczne przemieszczanie odpadów krok po kroku
-
Ustal, czy ładunek jest odpadem. Nazwa handlowa „surowiec wtórny” sama nie przesądza o jego statusie.
-
Sklasyfikuj odpady. Ustal kod katalogowy, właściwą pozycję wykazu międzynarodowego, skład i właściwości niebezpieczne.
-
Sprawdź kierunek i cel przemieszczania. Znaczenie mają państwa wysyłki, tranzytu i przeznaczenia oraz odzysk lub unieszkodliwianie.
-
Zweryfikuj dopuszczalność przewozu. Sprawdź zakazy, ograniczenia i uprawnienia instalacji przyjmującej odpady.
-
Wybierz procedurę. Zastosuj informowanie albo uprzednie pisemne zgłoszenie i zgodę.
-
Przygotuj umowę i dokumenty. Przy notyfikacji uwzględnij również wymagane zabezpieczenie finansowe.
-
Sprawdź przewoźnika i obowiązki transportowe. Zweryfikuj BDO, wymagania państw na trasie oraz zastosowanie SENT lub ADR.
-
Rozlicz przemieszczenie. Zgromadź potwierdzenia przyjęcia i zagospodarowania odpadów oraz zachowaj dokumentację.
W procedurze notyfikacji zgłoszenie jest weryfikowane przez właściwe organy państwa wysyłki, przeznaczenia i ewentualnego tranzytu. Transport może rozpocząć się dopiero po uzyskaniu wymaganych zgód i spełnieniu warunków rozpoczęcia przemieszczenia. Samo złożenie dokumentów w DIWASS nie uprawnia do wysyłki.
Wzór umowy na transgraniczne przemieszczanie odpadów – co musi zawierać?
Wzór umowy trzeba dobrać do procedury. Umowa dla zielonej listy wynika z art. 18, a umowa stosowana przy notyfikacji – z art. 6 rozporządzenia 2024/1157.
Praktyczny schemat umowy dla procedury informowania obejmuje:
-
dane organizatora, odbiorcy i instalacji oraz ich reprezentantów;
-
opis i kody odpadów, ilości objęte umową i operację odzysku;
-
okres ważności umowy;
-
zobowiązania dotyczące odbioru odpadów lub zapewnienia alternatywnego odzysku, gdy transport albo odzysk nie przebiegną zgodnie z planem lub przemieszczenie okaże się nielegalne;
-
zapewnienie magazynowania odpadów, jeżeli będzie potrzebne.
Umowa musi być zgodna z załącznikiem VII i skuteczna najpóźniej w chwili rozpoczęcia przemieszczania. Powyższy schemat jest listą elementów do przygotowania dokumentu – nie zastępuje pełnej umowy dostosowanej do konkretnej transakcji.
Kiedy możemy transportować odpady bez wpisu do BDO?
Przewoźnik wykonujący usługę transportu odpadów na terytorium Polski zasadniczo musi mieć wpis do BDO. Dotyczy to również przewoźników zagranicznych i tranzytu, gdy oba końce trasy znajdują się poza Polską. Zielona lista nie zwalnia z tego obowiązku.
Wyjątek dotyczy m.in. transportującego odpady wytworzone przez siebie – art. 51 ust. 2 pkt 4 ustawy o odpadach zwalnia go z wpisu w zakresie transportu. Firma może jednak nadal potrzebować wpisu z innego tytułu, np. jako wytwórca zobowiązany do ewidencji. Zwolnienie transportowe nie znosi wymogów transgranicznego przemieszczania.
Brak obowiązku wystawienia KPO nie oznacza braku obowiązku wpisu do BDO. W przemieszczeniu transgranicznym stosuje się dokumentację właściwą dla tego przewozu. Polski posiadacz odpadów nadal prowadzi wymaganą ewidencję, w szczególności kartę ewidencji odpadów.
Jakie kary grożą za transgraniczne przemieszczanie odpadów?
Legalne przemieszczanie odpadów nie podlega karze. Sankcje dotyczą naruszeń, a ich wysokość zależy od czynu i roli podmiotu. GIOŚ wskazuje następujące przedziały kar administracyjnych:
| Naruszenie | Kara pieniężna |
|---|---|
| Przywóz lub wywóz bez wymaganego zgłoszenia | 50 000–500 000 zł |
| Przemieszczenie bez wymaganej zgody lub naruszenia dotyczące zgody i jej warunków | 30 000–200 000 zł |
| Niedopełnienie obowiązków transportowych przy przemieszczeniu objętym zgodą | 20 000–100 000 zł |
Kary wymierza właściwy wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Tabela nie obejmuje wszystkich możliwych naruszeń.
Nielegalny przewóz może ponadto prowadzić do obowiązku zwrotu lub zagospodarowania odpadów na koszt odpowiedzialnego podmiotu. W określonych przypadkach występuje również odpowiedzialność karna, w tym kara pozbawienia wolności; przy nielegalnym przemieszczaniu odpadów niebezpiecznych może sięgać 12 lat. Dlatego przed wysyłką trzeba zweryfikować zarówno dokumenty, jak i rzeczywistą zawartość ładunku.
Mam wieloletnie doświadczenie redaktorskie w tematyce prawa, zarządzania strategicznego, kontroli jakości i ochrony środowiska. Piszę przede wszystkim o wyzwaniach budownictwa, przemysłu, motoryzacji oraz branży transportowej, spedycyjnej i logistycznej (TSL). Wyjaśniam złożone zagadnienia w przystępny sposób, pokazując ich praktyczne znaczenie dla funkcjonowania firm i pracy specjalistów.
