Sprawozdanie za korzystanie ze środowiska oraz związane z nim opłaty środowiskowe są istotnym elementem polskiego systemu ochrony środowiska. Ich celem jest monitorowanie i ograniczanie negatywnego wpływu działalności człowieka na środowisko naturalne, a także zapewnienie odpowiedniego finansowania działań proekologicznych. Prawidłowe sporządzenie sprawozdania i uiszczenie opłat jest obowiązkiem wielu podmiotów gospodarczych oraz instytucji, a niewywiązanie się z tych obowiązków może skutkować sankcjami administracyjnymi. Sprawdź czym jest sprawozdanie, kto i do kiedy powinien je złożyć oraz czym opłata środowiskowa i jak ją uregulować.
Czym jest sprawozdanie za korzystanie ze środowiska?
Sprawozdanie za korzystanie ze środowiska to oficjalny dokument składany do właściwego organu administracji (najczęściej marszałka województwa), w którym podmiot korzystający ze środowiska przedstawia informacje o wprowadzanych do środowiska substancjach, odpadach oraz innych działaniach mających wpływ na środowisko.
W sprawozdaniu uwzględnia się m.in.:
-
rodzaj i ilość wprowadzanych substancji do powietrza, wód i gleby,
-
ilość wytworzonych i przekazanych do odzysku lub unieszkodliwienia odpadów,
-
dane dotyczące korzystania z wód i składowania odpadów.
Dokument ten służy do oceny wpływu działalności podmiotu na środowisko oraz stanowi podstawę do naliczenia opłat środowiskowych. Sporządzenie sprawozdania wymaga rzetelnej dokumentacji wewnętrznej i znajomości obowiązujących przepisów prawa ochrony środowiska. Wiedzę w omawianym zakresie pomagają uzyskać specjalistyczne szkolenia z ochrony środowiska, a także pokrewne, dotyczące BDO, KOBiZE, prawa wodnego, podatku CBAM, działania składowisk odpadów itp. Pozwalają one poznać zarówno podstawy prawne sprawozdawczości środowiskowej, jak i praktyczne wskazówki jak opracować sprawozdanie za korzystanie ze środowiska oraz wnieść opłatę środowiskową.
Dalsza część artykułu pod listą szkoleń
Opłaty środowiskowe – definicja i rodzaje
Opłaty środowiskowe są świadczeniami pieniężnymi, które podmioty korzystające ze środowiska muszą uiszczać w związku z wprowadzaniem zanieczyszczeń, korzystaniem z wód lub składowaniem odpadów. Ich celem jest zarówno rekompensata za negatywny wpływ działalności na środowisko, jak i finansowanie działań proekologicznych.
Do najczęściej występujących rodzajów opłat należą:
-
Opłata za korzystanie ze środowiska – naliczana za wprowadzanie substancji do powietrza, wód i gleby.
-
Opłata produktowa – związana z wprowadzaniem na rynek opakowań, baterii, akumulatorów i innych produktów, które wymagają późniejszego odzysku lub unieszkodliwienia.
-
Opłata za składowanie odpadów – pobierana w przypadku deponowania odpadów na składowiskach.
Wysokość opłat zależy od rodzaju i ilości wprowadzanych substancji oraz od klasyfikacji odpadów, a także od lokalnych stawek określonych w przepisach prawa.
Podstawy prawne
Obowiązek sporządzania sprawozdań oraz wnoszenia opłat środowiskowych wynika z przepisów prawa ochrony środowiska. Najważniejsze akty prawne regulujące te kwestie w Polsce to:
-
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska – określa zasady korzystania ze środowiska, rodzaje opłat środowiskowych oraz obowiązki sprawozdawcze.
-
Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o odpadach – reguluje obowiązki związane z gospodarowaniem odpadami i związanymi z nimi opłatami.
-
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych – dotyczy m.in. opłat produktowych za wprowadzanie opakowań do obrotu.
-
Rozporządzenia wykonawcze – szczegółowo określają formularze sprawozdań, terminy składania oraz sposób naliczania opłat.
Dodatkowo, organy administracji publicznej, takie jak marszałkowie województw oraz Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska (WIOŚ), wydają wytyczne dotyczące prawidłowego sporządzania sprawozdań i wnoszenia opłat.
Podmioty zobowiązane
Obowiązek składania sprawozdania i uiszczania opłat środowiskowych dotyczy przede wszystkim podmiotów gospodarczych i jednostek organizacyjnych, które:
-
wprowadzają substancje do powietrza, wód lub gleby,
-
korzystają z wód w celach przemysłowych lub komunalnych,
-
wytwarzają odpady i przekazują je do odzysku lub unieszkodliwienia,
-
wprowadzają produkty opakowaniowe, baterie lub akumulatory do obrotu.
Do wyjątków należą niektóre podmioty, których działalność nie przekracza określonych progów ilościowych lub jest objęta zwolnieniami przewidzianymi w przepisach. Za niewywiązanie się z obowiązku złożenia sprawozdania lub uiszczenia opłaty grożą sankcje administracyjne, a w niektórych przypadkach również finansowe.
Terminy i forma składania sprawozdania
Sprawozdanie za korzystanie ze środowiska należy składać w ustawowo określonych terminach, zwykle za poprzedni rok kalendarzowy. W Polsce standardowy termin składania sprawozdań mija do 28 lutego roku następnego, choć niektóre sprawozdania mogą mieć inne terminy wynikające z rodzaju prowadzonej działalności.
Sprawozdania można składać w różnej formie:
-
Elektronicznie – za pośrednictwem systemów udostępnionych przez organy administracji (np. system online WIOŚ lub platforma ePUAP).
-
W formie papierowej – bezpośrednio w urzędzie marszałkowskim lub wysyłając dokument pocztą.
Ważne jest, aby sprawozdanie było kompletne i zgodne z obowiązującymi przepisami. Brak terminowego złożenia dokumentu może skutkować karami finansowymi lub koniecznością złożenia wyjaśnień w organie nadzorującym.
Wnoszenie opłat środowiskowych
Opłaty środowiskowe należy wnosić w terminach określonych ustawowo, które zwykle pokrywają się z terminami składania sprawozdania. Terminy te są precyzowane w poszczególnych ustawach dotyczących ochrony środowiska. Sposoby płatności obejmują przelew bankowy na rachunek wskazany przez właściwy organ, a w wyjątkowych przypadkach wpłatę bezpośrednio w kasie urzędu.
Nieuiszczenie opłaty w terminie może skutkować:
-
naliczeniem odsetek za zwłokę,
-
nałożeniem kar administracyjnych,
-
w skrajnych przypadkach wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
Dokładne kwoty i sposób naliczania opłat zależą od rodzaju działalności, ilości wprowadzanych substancji oraz lokalnych przepisów. Prawidłowe i terminowe uiszczanie opłat jest niezbędne zarówno z punktu widzenia prawa, jak i odpowiedzialności środowiskowej podmiotu.
Podsumowanie
Sprawozdanie za korzystanie ze środowiska oraz związane z nim opłaty są obowiązkami prawnymi, których celem jest zarówno kontrola wpływu działalności podmiotów na środowisko, jak i finansowanie działań proekologicznych.
Każdy podmiot korzystający ze środowiska powinien znać swoje obowiązki, w tym:
-
terminowe składanie sprawozdań,
-
prawidłowe wypełnianie formularzy,
-
terminowe wnoszenie opłat środowiskowych.
Przestrzeganie tych zasad pozwala uniknąć sankcji, a także wspiera odpowiedzialne zarządzanie środowiskiem naturalnym.
